( 37 ) اوّل العلم الصمت ، و الاستماع ، ثمّ الحفظ ، ثمّ المذاكرة ، ثمّ التّعليم ، ثمّ النّشر . ترجمه : اول علم خاموشى « 1 » ، و شنيدن بود ، پس ياد گرفتن ، پس باز گفتن ، پس در آموختن ، پس آشكار ساختن . ( 38 ) تعلّم قول « لا أدرى » ! فانّك ان قلت : لا ادرى ، علموك حتّى تدرى ؛ و ان قلت : انّى ادرى ، سالوك حتّى لا تدرى . ترجمه : بياموز گفتن « نميدانم » ! [ چه ] اگر گويى : نميدانم ، به تو آموزند تا بدانى ، و اگر گويى : ميدانم ، از تو سئوال كنند تا [ نادانستن ] تو ظاهر شود . ( 39 ) لا يمنعك من العلم تقادم السنّ و الكبر ، فانّك حقيق بطلبه ما قدر لك العمر ، لانّ العلم اكثر من ايّام العمر . ترجمه : تو را از علم منع مكناد بسيارى سال و پيرى ، كه تو سزاوار آموختنى ، تا كه تو را عمر روزى مىباشد ، از جهت آنكه علم از ايام عمر بيشتر است . ( 40 ) كان سقراط يتعلّم الموسيقىّ على الكبر . فقيل له : اما تستحيى ان تتعلم على الكبر هذا ! فقال حيائى من أكون جاهلا على الكبر اكثر . ترجمه : سقراط در پيرى موسيقى ميآموخت . گفتند : شرم ندارى كه در پيرى اين مياموزى ! گفت : شرم من از آنكه در پيرى جاهل باشم بيشتر است . ( 41 ) العالم طبيب الدّين ، و المال داؤه . فاذا رايت الطّبيب يجرّ الدّاء الى نفسه كيف يداوى غيره ! ترجمه : عالم طبيب دين بود ، و مال درد و رنج دين . چون طبيب را بينى كه رنج به خود ميكشد ، چگونه ديگرى را علاج كند ! ( 42 ) ليس للعالم فراغ لغير طلب الخير ، و ذلك لأنّ فراغه انّما يكون فى اجمام نفسه اذا كلّ خاطره و ضاق ذرعه بالفكر فى استخراج دفائن الحكمة ، فحينئذ يروّح

--> ( 1 ) - اصل : خواموشى .